بهای تمام شده چیست + فرمول و روش محاسبه
بهای تمام‌شده به هزینههایی گفته میشود که برای یک محصول، خدمت یا فعالیت مشخص محاسبه می‌کنیم. در گزارشگری موجودی طبق IAS 2، بهای موجودی شامل مخارج خرید، مخارج تبدیل و مخارج لازم برای رساندن موجودی به مکان و وضعیت فعلی آن است.
اجزای بهای تمام‌شده تولید
مواد مستقیم مانند خاک مصرف‌شده برای ساخت ظرف، دستمزد مستقیم مانند دستمزد نیروی سازنده و سربار تولید مانند استهلاک کوره و برق کارگاه سه جزء هزینه تولیدند. هزینههای فروش و هزینههای اداری نامرتبط با آماده‌سازی موجودی جداگانه بررسی می‌شوند.
فرمول بهای کالای ساخته‌شده
بهای کالای ساخته‌شده = موجودی اول دوره کالای در جریان ساخت + هزینه تولید دوره − موجودی پایان دوره کالای در جریان ساخت. حاصل، هزینه محصولاتی است که ساختشان طی دوره تکمیل شده است.
فرمول بهای کالای فروش‌رفته
بهای کالای فروش‌رفته = موجودی اول دوره کالای ساخته‌شده + بهای کالای ساخته‌شده طی دوره − موجودی پایان دوره کالای ساخته‌شده. این رابطه ساده فرض می‌کند تعدیل دیگری در گردش موجودی وجود ندارد.
مثال عددی تولید و فروش
فرض کنید هزینه تولید دوره ۸۰۰ میلیون تومان، موجودی اول دوره کالای در جریان ساخت ۱۲۰ میلیون و موجودی پایان دوره آن ۷۰ میلیون تومان است. بهای کالای ساخته‌شده ۸۵۰ میلیون تومان میشود (۱۲۰ + ۸۰۰ − ۷۰). اگر موجودی اول و پایان دوره کالای ساخته‌شده به‌ترتیب ۹۰ و ۱۴۰ میلیون تومان باشد، بهای کالای فروش‌رفته ۸۰۰ میلیون تومان است (۹۰ + ۸۵۰ − ۱۴۰).
روش‌های هزینه‌یابی چه تفاوتی دارند؟
هزینه‌یابی جذبی، هزینههای تولید از جمله سربار ثابت و متغیر تولید را طبق ضوابط تخصیص در بهای محصول منظور می‌کند. در هزینه‌یابی متغیر برای تحلیل داخلی، هزینههای متغیر تولید، از جمله سربار متغیر، در بهای محصول محاسبه می‌شوند. هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت، سربار را با محرک‌های متناسب با فعالیت‌ها تخصیص می‌دهد.
بهای تمام‌شده چه کمکی به تصمیم‌گیری می‌کند؟
بهای تمام‌شده به مقایسه هزینه واقعی و بودجه، بررسی سود ناخالص و شناسایی انحراف هزینه کمک می‌کند. برای قیمت‌گذاری، هزینههای دوره، تقاضا، قیمت رقبا و حاشیه سود هدف را هم در نظر بگیرید.
مطالعه بیشتر
برای جزئیات، مقاله‌های بهای کالای ساخته‌شده و بهای کالای فروش‌رفته را بخوانید. مبنای تعریف بهای موجودی، استاندارد IAS 2 است.