مشاغل کم مالیات در ایران: تعریف درست + معرفی مشاغل
اگر دنبال «مشاغل کم مالیات» هستید، اول باید بدانید مالیات در ایران روی سود میآید نه روی فروش. در این مقاله معیارهای کم مالیات بودن، مفهوم «نسبت سود فعالیت (اینتاکد)» و چند نمونه مستند از فعالیت های کم حاشیه را معرفی می کنیم .
مشاغل کم مالیات یعنی چه؟
در گفت وگوی روزمره، خیلی ها «درآمد» را با فروش/گردش مالی قاطی می کنند. اما مالیاتِ عملکرد معمولاً روی درآمد مشمول مالیات (یعنی سودِ قابل قبول پس از کسر هزینه های قانونی) محاسبه می شود، نه روی رقم فروش.
برای همین، در ایران معمولاً چیزی به اسم «شغلی که ذاتاً مالیاتش کم است» نداریم؛ چیزی که داریم این است:
فعالیت هایی با حاشیه سود پایین → سود کمتر → مالیات کمتر
و این نکته حتی در متن قانون هم روشن است:
◀برای اشخاص حقوقی (شرکت ها)، «جمع درآمد… پس از وضع زیان ها و کسر معافیت های مقرر…» با نرخ ۲۵٪ مشمول مالیات می شود.
◀برای اشخاص حقیقی (کسب وکارهای شخصی/مشاغل)، نرخ ها در ماده ۱۳۱ به صورت پلکانی آمده (طبقات با نرخ های ۱۵٪، ۲۰٪، ۲۵٪).
این مقاله درباره «معافیت ها» نیست؛ درباره این است که چرا بعضی فعالیت ها معمولاً سود مشمول پایین تری دارند و در نتیجه، در عمل «کم مالیات تر» دیده می شوند.
چرا بعضی مشاغل کم مالیات، گردش مالی خیلی بزرگی دارند؟
چون «کم مالیات» اغلب به معنی کم بودن نسبت مالیات به فروش است، نه لزوماً کم بودن مالیات به عدد مطلق.
یک مثال ساده:
- اگر یک فعالیت حاشیه سودش ۱٪ باشد، از هر ۱۰۰ واحد فروش، فقط ۱ واحد سود می سازد.
- اگر فعالیت دیگری حاشیه سودش ۳۰٪ باشد، از هر ۱۰۰ واحد فروش، ۳۰ واحد سود می سازد.
پس ممکن است شغل اول فروش خیلی بزرگی داشته باشد، اما چون سودش کم حاشیه است، «کم مالیات تر» به نظر برسد (نسبت به فروش).
«نسبت سود فعالیت (اینتاکد)» چیست و چرا در بحث مشاغل کم مالیات مهم است؟
یکی از مستندترین راه ها برای صحبت از «مشاغل کم مالیات» این است که به نسبت های سود فعالیت نگاه کنیم؛ یعنی همان درصدهایی که در برخی رسیدگی های مالیاتی برای برآورد سود/هزینه به کار می روند.
در آیین نامه اجرایی ماده ۲۱۹ آمده که در بعضی حالت ها (مثلاً وقتی همه اسناد کامل نیست)، می توان با توجه به نسبت سود فعالیت مشاغل مشابه یا نسبتی که هر ساله توسط سازمان و با تأیید رئیس کل سازمان تعیین می شود، محاسبات لازم برای بهای تمام شده / هزینه / درآمد مشمول را انجام داد.
نمونه های مستند از «فعالیت های کم حاشیه»
این ها “قولِ قطعی” برای مالیات کم نیستند (چون مالیات نهایی به دفاتر، هزینه ها، رسیدگی، و… وابسته است)، اما از نظر نسبت سود فعالیت، کم حاشیه اند و به همین دلیل در بحث «مشاغل کم مالیات» زیاد مطرح می شوند:
✅ فعالیت های کارمزدی / کم حاشیهی خیلی شدید
کارت های اعتباری و شارژ تلفن همراه – عمده فروشی: نسبت سود فعالیت ۰٫۴٪
✅ خرده فروشی های خاص با حاشیه پایین تر (در چارچوب مشخص)
انواع میوه و مرکبات – خرده فروشی (صرفاً عرضه در میادین میوه و تره بار): نسبت سود فعالیت ۱٪
✅ عمده فروشی کالاهای پایه (کم حاشیه تر از بسیاری از خرده فروشی ها)
گندم، جو، ذرت و سایر انواع غلات – عمده فروشی (تولید داخل): نسبت سود فعالیت ۱٫۵٪
پیشنهاد برای مطالعه : روش های استعلام بدهی مالیاتی | معرفی 5 روش
ویژگی های مشترک مشاغل کم مالیات
معمولاً این ویژگی ها در مشاغل کم مالیات تر دیده می شود:
1️⃣ کارمزدی بودن یا حاشیه سود بسیار پایین
2️⃣ فروش زیاد، سود کم
3️⃣ وابستگی کمتر به برند/ارزش افزودهی نامشهود
4️⃣عمده فروشی معمولاً کم حاشیه تر از خرده فروشی است
جمع بندی
- مالیات در ایران عمدتاً روی سود/درآمد مشمول است، نه فروش.
- پس «مشاغل کم مالیات» معمولاً همان فعالیت های کم حاشیه هستند.
- برای مستندسازی، می شود به نسبت سود فعالیت (اینتاکد) تکیه کرد؛ مفهومی که در آیین نامه اجرایی ماده ۲۱۹ هم برای برخی رسیدگی ها کاربردش توضیح داده شده و نسبت ها می توانند سالانه اعلام/به روزرسانی شوند.