حسابداری بهای تمام شده تولید چیست؟
حسابداری بهای تمام‌شده تولید به گردآوری، طبقه‌بندی و تخصیص هزینه‌های تولید به محصولات می‌پردازد. هدف آن مشخص‌کردن بهای تولید و فراهم‌کردن اطلاعات قابل بررسی برای کنترل هزینه، ارزیابی موجودی و تصمیم‌های مدیریتی است.
اجزای بهای تولید کدام‌اند؟
در یک محاسبه آموزشی، هزینه تولید دوره از مجموع مواد مستقیم مصرف‌شده، دستمزد مستقیم و سربار تولید به دست می‌آید. در استاندارد IAS 2 موجودی‌ها، بهای موجودی شامل مخارج خرید، تبدیل و سایر مخارج لازم برای رساندن موجودی به مکان و شرایط فعلی است. مخارج تبدیل، دستمزد مستقیم و سربار تولید را در بر می‌گیرد.
- مواد مستقیم: موادی که مصرفشان برای محصول قابل ردیابی است، مانند چوب مصرفی ساخت میز.
- دستمزد مستقیم: کار قابل انتساب به ساخت محصول، طبق ثبت کارکرد و رویه هزینه‌یابی.
- سربار تولید: هزینه‌های تولیدی که مستقیماً به هر واحد قابل ردیابی نیستند و با مبنای مناسب تخصیص می‌یابند.
مثال ساده محاسبه بهای تولید
فرض کنید در یک دوره برای تولید ۱۰۰ واحد محصول یکسان، ۶۰ میلیون تومان مواد مستقیم، ۲۰ میلیون دستمزد مستقیم و ۲۰ میلیون سربار تولید تخصیص‌یافته مصرف شده است. با فرض نبود موجودی کالای در جریان ساخت ابتدا و پایان دوره و سایر تعدیلات، بهای تولید تکمیل‌شده ۱۰۰ میلیون تومان و بهای هر واحد یک میلیون تومان است. در عمل، موجودی‌های در جریان ساخت و روش هزینه‌یابی باید در محاسبه لحاظ شوند.
بهای تولید، بهای کالای فروش‌رفته و قیمت فروش
تکمیل تولید، فروش محصول و وصول وجه سه رویداد متفاوت‌اند. محصول تکمیل‌شده می‌تواند هنوز در انبار باشد. طبق IAS 2، هنگام فروش موجودی، مبلغ دفتری آن در دوره شناسایی درآمد مرتبط به هزینه منظور می‌شود. برای تعیین قیمت فروش، علاوه بر بهای محصول، هزینه‌های دیگر، شرایط بازار و هدف کسب‌وکار نیز بررسی می‌شوند.
تفاوت بهای تولید با هزینه کل مالکیت
هزینه کل مالکیت یا TCO برای بررسی مجموعه هزینه‌های مالکیت و استفاده از یک دارایی یا راهکار در طول زمان به کار می‌رود. برای نمونه، خریدار یک دستگاه ممکن است خرید، بهره‌برداری و نگهداری آن را در تصمیم اقتصادی خود لحاظ کند. این ارزیابی با محاسبه بهای تولید محصول در کارخانه موضوع یکسانی ندارد. عمر مفید دستگاه می‌تواند در برآورد هزینه‌های مرتبط نقش داشته باشد، اما معیار مستقل محاسبه بهای همه محصولات نیست.
برای محاسبه قابل پیگیری چه مدارکی لازم است؟
رسید و حواله مواد، کارکرد کارکنان، هزینه‌های تولیدی و مبنای تخصیص سربار را نگه دارید. مواد خریداری‌شده را با مواد مصرف‌شده یکی نگیرید و هزینه تولیدی را از هزینه فروش و اداری تفکیک کنید. جمع هزینه‌های تخصیص‌یافته را با دفتر کل و گردش موجودی تطبیق دهید تا ثبت تکراری یا هزینه منتسب به محصول اشتباه مشخص شود.
گزارش بهای تولید چه کمکی به مدیریت می‌کند؟
مقایسه مواد و زمان مصرف‌شده با برنامه، تغییر هزینه واحد و علت اختلاف را نشان می‌دهد. برای تصمیم‌هایی مانند ساخت یا خرید، هزینه‌های مرتبط با گزینه‌های آینده و محدودیت ظرفیت را نیز بررسی کنید. بهای واحد به‌تنهایی پاسخ کامل همه تصمیم‌های مدیریتی نیست.