ترازنامه حسابداری چیست؟
ترازنامه حسابداری یا صورت وضعیت مالی نشان می‌دهد واحد تجاری در یک تاریخ مشخص چه دارایی‌هایی دارد، چه بدهی‌هایی بر عهده دارد و پس از کسر بدهی‌ها چه مبلغی به عنوان حقوق مالکانه باقی می‌ماند. برای مثال، ترازنامه پایان اسفند مانده حساب‌ها را در همان تاریخ گزارش می‌کند. صورت سود و زیان، درآمدها و هزینه‌ها را در طول یک دوره نشان می‌دهد.
فرمول ترازنامه با یک مثال عددی
دارایی‌ها = بدهی‌ها + حقوق مالکانه
اگر در پایان سال جمع دارایی‌های فروشگاه ۵۰۰ میلیون تومان و جمع بدهی‌ها ۲۰۰ میلیون تومان باشد، حقوق مالکانه ۳۰۰ میلیون تومان است. حقوق مالکانه می‌تواند شامل سرمایه، اندوخته‌ها و سود انباشته باشد. برابری دو طرف معادله لازم است، اما به‌تنهایی درستی طبقه‌بندی یا کامل بودن ثبت‌ها را ثابت نمی‌کند.
اقلام ترازنامه چگونه طبقه‌بندی می‌شوند؟
دارایی‌های جاری و غیرجاری
وجه نقد قابل استفاده، مطالبات تجاری و موجودی کالایی که در چرخه عادی عملیات فروخته می‌شود، نمونه دارایی جاری‌اند. تجهیزاتی که برای استفاده بلندمدت نگهداری می‌شوند و دارایی‌های نامشهود بلندمدت معمولاً در بخش غیرجاری ارائه می‌شوند. چرخه عملیات، زمان بازیافت و محدودیت استفاده از وجه نقد در طبقه‌بندی اهمیت دارند.
بدهی‌های جاری و غیرجاری
بدهی به تأمین‌کننده در چرخه عادی عملیات و اقساطی که ظرف ۱۲ ماه پس از تاریخ گزارش سررسید می‌شوند، نمونه بدهی جاری‌اند. برای طبقه‌بندی مانده بلندمدت یک وام، حق واحد تجاری برای تعویق تسویه در تاریخ گزارش را بررسی کنید.
حقوق مالکانه
حقوق مالکانه سهم باقیمانده از دارایی‌ها پس از کسر بدهی‌هاست. برای مثال، افزایش سود انباشته می‌تواند حقوق مالکانه را افزایش دهد، حتی اگر همه فروش‌های دوره هنوز وصول نشده باشند.
چگونه ترازنامه را بخوانیم؟
- تاریخ گزارش و واحد پول را مشخص کنید.
- ترکیب دارایی‌ها، بدهی‌ها و حقوق مالکانه را با دوره قبل مقایسه کنید.
- دارایی و بدهی جاری را کنار سررسید بدهی‌ها، کیفیت مطالبات و صورت جریان‌های نقدی بررسی کنید.
برای نمونه، رشد موجودی کالا می‌تواند هم‌زمان با کاهش وجه نقد رخ دهد. نسبت بدهی به دارایی نیز سهم بدهی‌ها از کل دارایی‌ها را نشان می‌دهد و بهتر است در کنار روند دوره‌های قبل تفسیر شود.
منابع و مطالعه بیشتر
برای چارچوب ارائه صورت‌های مالی، صفحهٔ استاندارد IAS 1 و صفحهٔ استاندارد IFRS 18 را ببینید. در تهیه صورت‌های مالی، چارچوب گزارشگری حاکم بر واحد تجاری را مبنا قرار دهید.
برای آشنایی با امکانات نرم‌افزار حسابداری معین می‌توانید دموی رایگان را دانلود کنید.