روش فروش اقساطی چیست؟ چطور قسطی بفروشیم؟
روش فروش اقساطی می تواند خرید کالاهای گران قیمت را برای مشتریان آسان تر کند و باعث افزایش فروش شود؛ اما اگر شرایط اقساط، مبلغ پیش پرداخت و نحوه دریافت مطالبات به درستی مشخص نشود، ممکن است نقدینگی فروشگاه با مشکل روبه رو شود.
برای اجرای درست فروش قسطی باید پیش از تحویل کالا، توان پرداخت مشتری بررسی شود و قیمت نهایی، تعداد اقساط، تاریخ سررسیدها و نوع ضمانت به صورت شفاف در قرارداد نوشته شود. در این مقاله توضیح می دهیم فروش اقساطی چیست، مبلغ و سود اقساط چگونه محاسبه می شود و برای کاهش احتمال دیرکرد یا وصول نشدن مطالبات باید چه نکاتی را رعایت کنید.
شرایط فروش اقساطی در یک نگاه
| موضوع | آنچه باید مشخص شود |
| قیمت | قیمت نقدی، قیمت نهایی اقساطی و تخفیف احتمالی |
| پرداخت اولیه | مبلغ یا درصد پیش پرداخت و زمان پرداخت |
| اقساط | تعداد، مبلغ و تاریخ دقیق هر قسط |
| هزینه ها | کارمزد، هزینه ارسال، بیمه یا هزینه جانبی در صورت وجود |
| تضمین | نوع تضمین، مشخصات چک یا سفته و شرایط استرداد آن |
| تأخیر | مهلت، شیوه پیگیری و وجه التزام مورد توافق |
| کالا | نام، مدل، تعداد، وضعیت، زمان تحویل و شرایط ضمانت |
| فسخ و مرجوعی | موارد مجاز، تسویه مبالغ و تکلیف تضمین ها |
چطور فروش اقساطی را راه اندازی کنیم
1️⃣ تعیین سیاست فروش اقساطی
ابتدا مشخص کنید چه کالاهایی اقساطی فروخته می شوند و حداکثر چه مقدار از سرمایه فروشگاه می تواند در حساب های دریافتنی بماند. برای همه مشتریان یک نسخه مبهم از «شرایط اقساطی» کافی نیست. حداقل پیش پرداخت، سقف اعتبار و مدت بازپرداخت را براساس حاشیه سود، گردش موجودی و ریسک عدم وصول تعیین کنید.
- قیمت نقدی و حداقل پیش پرداخت را مشخص کنید.
- حداکثر مدت و تعداد اقساط را برای هر گروه کالا تعیین کنید.
- هزینه تأمین مالی و ریسک دیرکرد را در قیمت گذاری بسنجید.
- اختیار تخفیف یا تغییر شرایط را برای فروشنده روشن کنید.
2️⃣ ارزیابی توان پرداخت مشتری
قبل از فروش، مبلغ قسط را با درآمد و تعهدات مشتری مقایسه کنید. سابقه خرید و پرداخت، مدارک هویتی و شغلی و نتیجه استعلام ابزار پرداخت می تواند به تصمیم کمک کند. گرفتن چک یا سفته به تنهایی ثابت نمی کند که مشتری توان پرداخت دارد.
- هویت و شماره تماس و نشانی مشتری را تطبیق دهید.
- درآمد یا گردش مالی و بدهی های ثابت او را بررسی کنید.
- برای مبلغ های بالاتر، سقف اعتبار و تضمین قوی تری در نظر بگیرید.
- نتیجه بررسی و دلیل پذیرش یا رد را ثبت کنید.
3️⃣ نوشتن قرارداد روشن
قرارداد فروش اقساطی باید مشخص کند چه کالایی با چه قیمت نهایی فروخته شده و خریدار دقیقاً چه زمانی چه مبلغی می پردازد. مطابق مواد ۱۰ و ۲۱۹ قانون مدنی، قرارداد خصوصی در صورت مخالفت نداشتن با قانون نافذ است و عقدی که درست منعقد شده برای طرفین لازم الاتباع است. برای معامله های مهم، متن قرارداد را متناسب با کسب و کار خود با مشاور حقوقی بررسی کنید.
- مشخصات کامل فروشنده و خریدار و نشانی طرفین
- مشخصات دقیق کالا یا خدمت، قیمت نقدی و قیمت نهایی اقساطی
- مبلغ پیش پرداخت، جدول اقساط و تاریخ اولین و آخرین سررسید
- زمان تحویل، ضمانت کالا، تعهدات پس از فروش و شرایط مرجوعی
- نوع تضمین، شماره اسناد و زمان بازگرداندن آن ها پس از تسویه
- روش اعلام تأخیر، مهلت جبران و وجه التزام در صورت توافق
4️⃣ صدور فاکتور و ثبت مطالبات
فاکتور باید با قرارداد و کالای تحویلی هماهنگ باشد. پیش پرداخت، مانده بدهی و سررسیدها را در حساب مشتری ثبت کنید تا وصول هر قسط و مانده باز به سادگی قابل پیگیری باشد.
برای تکمیل مدارک فروش، راهنمای فاکتور رسمی مورد تأیید اداره مالیات را بخوانید.
5️⃣ پیگیری منظم اقساط
چند روز پیش از سررسید یادآوری بفرستید، دریافت را همان روز ثبت کنید و برای قسط عقب افتاده روند مشخص داشته باشید. پیگیری پراکنده باعث می شود فروشنده دیر متوجه افزایش مطالبات معوق شود.
فرمول محاسبه فروش اقساطی
یک فرمول واحد برای همه فروشگاه ها وجود ندارد. فروشنده باید روش محاسبه را انتخاب کند و نتیجه نهایی را قبل از معامله به خریدار نشان دهد. دو روش متداول چنین است:
روش قیمت نهایی توافقی یا سود ثابت
- مانده قابل تقسیط = قیمت نقدی − پیش پرداخت
- قیمت نهایی اقساطی = پیش پرداخت + اصل قابل تقسیط + سود و هزینه های توافق شده
- مبلغ هر قسط = مانده نهایی اقساط ÷ تعداد اقساط
مثال: قیمت نقدی کالا ۳۰ میلیون تومان، پیش پرداخت ۹ میلیون تومان و مبلغ توافق شده برای ۶ قسط در مجموع ۲۴ میلیون تومان است.
- مبلغ هر قسط ۴ میلیون تومان
- و قیمت نهایی اقساطی ۳۳ میلیون تومان می شود.
تفاوت قیمت اقساطی و نقدی ۳ میلیون تومان است.
روش اقساط مساوی با نرخ دوره ای
اگر سود بر مانده بدهی و با نرخ ماهانه محاسبه شود، فرمول اقساط مساوی این است:
قسط = اصل قابل تقسیط × نرخ ماهانه ÷ [۱ − (۱ + نرخ ماهانه) به توان منفی تعداد اقساط].
این روش با «درصد ثابت روی کل مبلغ» نتیجه یکسانی ندارد. نرخ، تعداد دوره ها و هزینه های جانبی را جداگانه اعلام کنید تا قیمت واقعی برای مشتری روشن باشد.
مثال: با اصل قابل تقسیط ۲۱ میلیون تومان، نرخ ماهانه ۲ درصد و ۶ قسط مساوی، اگر نخستین قسط یک ماه بعد سررسید شود، مبلغ هر قسط حدود ۳٬۷۴۹٬۰۴۲ تومان و جمع اقساط حدود ۲۲٬۴۹۴٬۲۵۲ تومان است. این محاسبه هزینه‌های جانبی را در بر نمی‌گیرد. مبلغ نهایی جدول پرداخت را طبق قواعد گردکردن قرارداد تعیین کنید.
جدول نمونه فروش اقساطی
| شرح | مبلغ یا وضعیت |
| قیمت نقدی | ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان |
| پیش پرداخت | ۹٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان |
| اصل قابل تقسیط | ۲۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان |
| سود و هزینه توافق شده در روش ثابت | ۳٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان |
| جمع ۶ قسط | ۲۴٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان |
| مبلغ هر قسط | ۴٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان |
| قیمت نهایی اقساطی | ۳۳٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان |
چک و تضمین در فروش اقساطی
نوع تضمین باید با مبلغ و ریسک معامله متناسب باشد. اگر چک صیادی می گیرید، مبلغ، تاریخ و هویت گیرنده روی برگه را با اطلاعات سامانه صیاد تطبیق دهید و دریافت چک را در سامانه تأیید کنید. طبق تبصره ۱ ماده ۲۱ مکرر قانون صدور چک، ثبت اطلاعات چک های جدید در سامانه برای برخورداری از احکام قانون چک اهمیت اساسی دارد.
مراحل کنترل و ثبت را در راهنمای دریافت و ثبت چک صیادی ببینید.
- شماره صیادی، مبلغ، تاریخ و نام گیرنده را با قرارداد تطبیق دهید.
- وضعیت ثبت و تأیید چک را پیش از تحویل کالا کنترل کنید.
- در قرارداد بنویسید هر چک بابت کدام قسط یا تضمین چه تعهدی است.
- پس از تسویه کامل، تضمین ها را طبق رسید به مشتری بازگردانید.
وجه التزام و تأخیر در پرداخت
اگر برای تأخیر وجه التزام تعیین می کنید، مبلغ یا روش محاسبه، تاریخ شروع و شرایط مطالبه را دقیق بنویسید. ماده ۲۳۰ قانون مدنی به شرط خسارت قراردادی اشاره دارد، اما اعتبار و نحوه اجرای هر شرط به متن قرارداد و اوضاع پرونده بستگی دارد.
از عبارت های کلی مثل «هر میزان خسارت» یا مبلغ های نامتناسب و مبهم استفاده نکنید و برای قراردادهای پرمبلغ مشاوره حقوقی بگیرید.
اشتباه های رایج در روش فروش اقساطی
- اعلام فقط مبلغ ماهانه و پنهان ماندن قیمت نهایی اقساطی
- محاسبه سود روی کل قیمت، با وجود دریافت پیش پرداخت، بدون توضیح روش
- تحویل کالا پیش از تکمیل قرارداد و کنترل تضمین
- پذیرش چک صیادی بدون ثبت و تأیید اطلاعات در سامانه
- نداشتن سقف اعتبار و فروش بیش از توان نقدینگی فروشگاه
- ثبت نکردن سررسیدها و تشخیص دیرهنگام اقساط معوق
- استفاده از یک قرارداد ثابت برای کالاها و ریسک های متفاوت
نرم افزار حسابداری چه کمکی می کند
وقتی تعداد مشتریان و اقساط زیاد می شود، ثبت دستی سررسیدها خطا ایجاد می کند. نرم افزار مناسب باید فاکتور، پیش پرداخت، حساب مشتری، چک های دریافتی، سررسید اقساط، مانده بدهی و گزارش مطالبات معوق را به هم مرتبط کند.
اگر از نرم افزار حسابداری معین استفاده می کنید، آموزش ثبت اقساط دریافتی در نرم افزار حسابداری معین مسیر ثبت وصول ها را نشان می دهد.
اگر از برنامه حسابداری استفاده نمی کنید، برای بررسی این امکانات پیش از خرید می توانید دمو نرم افزار حسابداری معین را دریافت کنید.
جمع بندی
فروش اقساطی زمانی به افزایش فروش کمک می کند که قیمت نهایی شفاف، اعتبار مشتری کنترل، قرارداد کامل و اقساط منظم ثبت و پیگیری شوند. پیش از تحویل کالا، جدول پرداخت و تضمین ها را نهایی کنید و هر روش محاسبه ای را با عدد نهایی قابل فهم به مشتری نشان دهید.
منابع بررسی محتوا